Multi-Level Marketing (MLM), ook wel bekend als netwerkmarketing, relatiemarketing of teammarketing is een zakenmodel waarbij diensten of producten verkocht worden door middel van een gelaagd systeem van vertegenwoordigers of distributeurs, die ook wel (verkoop-)consultants genoemd worden. Vaak gaat de gelaagde structuur gepaard met vooraf gestelde niveaus of levels, met vooraf gestelde kwantumkortingen. Het level wordt bepaald door de grootte van de gerealiseerde omzet. De omzet van een individuele vertegenwoordiger kan groeien door meer te verkopen aan eindgebruikers, of door meer wederverkopers aan zich te binden. Doordat deze wederverkopers op hun beurt ook weer wederverkopers aan zich kunnen binden ontstaat een gelaagd netwerk. Deze netwerksystemen kunnen in meerdere vormen worden toegepast door een fabrikant of leverancier. Zo zijn er unilevel-, binaire, single-level- en matrixsystemen.

Vrijwel altijd opereren MLM-deelnemers volledig op een freelancebasis, wat inhoudt dat niemand in een arbeidsrechtelijke dienstbetrekking staat tot het moederbedrijf, de fabrikant of leverancier. De deelnemers zijn dus zelfstandige ondernemers en geen werknemers van het bedrijf. De top van de onderneming draagt geen (juridische) verantwoording voor de lagere niveaus.

Zo kan op goedkope wijze een groot distributienetwerk opgebouwd worden waardoor een diepere marktpenetratie ontstaat door de werking van mond-tot-mondreclame. Doordat de distributeurs vaak aan vrienden, kennissen of bekenden verkopen genieten ze meer vertrouwen dan in een gewone winkelsituatie. Een nadeel van deze vorm van verkopen voor het moederbedrijf is dat er minder controle over het verkoopproces kan worden uitgeoefend.

Investering en beloning

De distributeurs of consultants betalen bij de meeste moederbedrijven inschrijfgeld, vaak in de vorm van de aankoop van een beginnerspakket, een hoeveelheid producten voor eigen gebruik. Jaarlijks wordt er meestal nog verlengingsbijdrage betaald, waardoor inactieve deelnemers administratief uit het netwerk kunnen worden verwijderd. Verder kopen de distributeurs voor eigen rekening promotiemateriaal zoals folders, demonstratiemateriaal, advertentiemiddelen. Cursussen die verzorgd worden door de moederbedrijven zijn meestal kosteloos. Bij de door de deelnemers onderling georganiseerde cursussen en motivatiebijeenkomsten wordt meestal een bijdrage betaald voor de onkosten zoals zaalhuur. Daarnaast worden door deelnemers uit hogere niveaus ook vaak motiverende boeken, cassettebanden en CD's verkocht. Vooral deze laatste methode, de zogenaamde tools business, is aan zware kritiek onderhevig.

Beloning vindt plaats op provisiebasis of door middel van bonussen bij verkoop. Doordat verkoop aan eindgebruikers of kleinere wederverkopers voor een hoger bedrag geschiedt dan de eigen inkoopprijs, kan de distributeur een marge realiseren. Soms worden distributeurs ook direct beloond voor werving van nieuwe distributeurs, maar doorgaans zal er slechts beloning volgen doordat de nieuwe distributeur meer verkoop genereert.